Tang phiêu tiêu – Tại sao lại gọi là tổ con bọ ngựa trên cây dâu mà không phải là cây khác?
Tang phiêu tiêu hay chính là tổ của con bọ ngựa trên cây dâu tằm có tên khoa học là Ootheca Mantidis.
Khi nói tổ con bọ ngựa nhiều người nghĩ rằng đó là nơi cư trú và đẻ trứng, sinh con của loài bọ ngựa. Tuy nhiên, thực chất nó chỉ là cái túi đựng trứng của bọ ngựa tạo thành. Bọ ngựa thường sống ở các vùng trồng dâu và chỉ làm tổ trên cây dâu nên người ta gọi tổ con bọ ngựa trên cây dâu là Tang phiêu tiêu (Tang có nghĩa là cây dâu, phiêu có nghĩa là các sợi tơ nhỏ được kết lại, tiêu có nghĩa là nhỏ). Nếu không có cây dâu, bọ ngựa có thể làm tổ treo trên cây khác nhưng rất hiếm.
Mô tả về Tang phiêu tiêu
Tang phiêu diêu thường dài 2 – 5cm, rộng 1,5 – 3cm, nhiều hình dạng bám khác nhau màu vàng nâu hoặc nâu đen. Khi cắt đôi tổ, sẽ thấy bên trong có nhiều ngăn xếp, mỗi ngăn có chứa một trứng.Tang phiêu tiêu có chất nhẹ, xốp, thô, dai… có chứa nhiều protein nên khi đốt khó cháy thành ngọn lửa mà chỉ cháy thành than đen và khét (như đốt kén tằm).
Tang phiêu tiêu phân bổ ở khắp các miền Bắc, Trung, Nam của nước ta, ở nơi nào trồng được cây dâu đều có thể tìm được vị thuốc này.
Thành phần hóa học, tính vị, công năng và đối tượng sử dụng Tang phiêu tiêu
Thành phần hóa học Tang phiêu tiêu
Tang phiêu tiêu có chứa nhiều axit amin, abumin, chất béo, chất xơ, chất sắt, canxi và nhiều hoạt chất quý rất tốt cho sức khỏe.
- Túi đựng trứng bọ ngựa có 2 thành phần là túi trứng và trứng bọ ngựa.
- Túi trứng chứa nhiều: calcium, sắt, lipit, protein (thủy phân cho 0,42% axit amin toàn phần).
- Trứng bọ ngựa có: glycoprotein, lipoprotein.
Tính vị, công năng Tang phiêu tiêu
Trong Đông y, Tang phiêu tiêu có vị ngọt, mặn, tính bình đi vào 2 kinh can, thận. Có tác dụng ích thận, cố tinh, khỏe thận dương, bổ thận âm, thường được dùng để điều trị di tinh, xuất tinh sớm, đái són, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, tiểu buốt, đau thắt lưng,…Người có chức năng thận suy giảm, thận yếu, thận hư, bệnh liệt dương, yếu sinh lý, kinh nguyệt bế,…dùng bài thuốc có tang phiêu tiêu để điều trị rất hiệu quả.
Cách chế biến và thu hái Tang phiêu tiêu
Hàng năm vào thời gian mùa hè từ tháng 5 đến tháng 8 là mùa sinh sản của bọ ngựa, đây cũng là thời gian thuận lợi để thu hái phần tổ của bọ ngựa
Bọ ngựa thường giao phối và đẻ trứng vào buổi tối, sau khi đẻ trứng phần vỏ của trứng khô và bám chặt vào thân cây dâu, người ta bóc lấy tổ về sấy khô cho chín phần trứng con bọ ngựa bên trong để làm thuốc.
Một số bài thuốc có thành phần từ Tang phiêu tiêu
- Bài thuốc trị tiểu tiện không thông: Tang phiêu tiêu 8g, hoàng cầm 10g, cho vào cùng sắc lấy nước uống ngày 1 thang.
- Điều trị đái dầm, đái són, đái đêm nhiều lần: Tang phiêu tiêu 9g, phá cố chỉ 9g, đảng sâm 9g, thỏ ty tử 6g, ích trí nhân 6g, ba kích 6g. Tất cả làm bột mịn (có thể làm hoàn với mật ong). Người lớn chia làm 3 lần, uống trong ngày. Trẻ em dưới 10 tuổi, ngày uống 3 lần bằng 1/3 liều người lớn.
- Trị di tinh: Tang phiêu tiêu 12g, long cốt 30g, mẫu lệ 30g, kim anh tử 15g, hoàng bá 10g, tri mẫu 10g, dạ giao đằng 30g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang
- Bổ thận, ích khí, cố nhiếp trị chứng thận khí bất cố: Tang phiêu tiêu 15g, đảng sâm 15g, phục thần 15g, ích trí nhân 15g, hoài sơn 12g, miết giáp 12g, thỏ ty tử 12g, long cốt 12g, mẫu lệ 12g, thạch xương bồ 6g, ô dược 6g, ngũ vị tử 6g, đương quy 9g, viễn chí 4,5g. Sắc uống ngày một thang cùng với 3g bổ trung ích khí hoàn. Uống hết 7 thang thì khỏi bệnh.
- Thuốc bổ thận, tráng dương: Tang phiêu tiêu 30g, Ba kích tím 30g, thạch hộc 20g, đỗ trọng 20g. Các vị trên tán thành bột mịn, luyện mật làm viên chừng 6g. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 1 viên chiêu với rượu hâm nóng. Hoặc các vị trên ngâm với 500ml rượu.
- Điều trị bạch đới, khí hư: Tang phiêu tiêu (tẩm rượu) sao khô tán mịn, mỗi lần uống 8g, chiêu với nước gừng, ngày uống 2 lần.
