Trong những bài trước ta được biết Theo ngũ hành trong cơ thể con người thì:
– Tỳ thuộc thổ, nuôi thịt cơ, tinh là ngọt, khí của tỳ là thấp ( ráo, thấp nhiệt, nóng hầm, âm ỉ), về thần là lo, maù vàng, vị trí trên khuôn mặt là môi. Giờ ta sẽ đi sâu tìm hiểu về vấn đề này nhé các bạn!
Tỳ là tạng thổ, thổ sinh kim nên nên tỳ là mẹ, phế là con. Ứng với cơ bắp ở tứ chi, trên ứng với 2 vai, thông với miệng môi, dưới ứng với 2 mông, lại ứng với 2 quầng mắt, lợi răng và chóp mũi. Vì thế tỳ nếu bị phong xâm ( phong- Can) thì đường âm đạo không thông, gân xương cơ thịt không có khí nên dễ dẫn tới hiện tượng tứ chi mệt mỏi rã rời ( vận động mệt mỏi), cơ thịt giật động ( chứng này trong Đông y là Nhục nuy). Ăn ngon, đủ thì các cơ thịt sẽ đầy đặn ( do tỳ nuôi thịt cơ), cơ thể phía trong cũng ấm nóng. Ăn đồ ngọt quá nhiều cũng khiến trung tiêu bị đầy ( do ngọt nuôi tỳ) nhiệt sinh quá nhiều đốt cháy sinh hỏa chuyển thành chứng tiêu khát ( mình lý giải như sau: khi sinh nhiệt quá cao tỳ nhiệt thì dịch vị khô sinh ra khát). Cho nên có nhiều trường hợp khách hàng thắc mắc: Tại sao em ăn nhiều nhưng mãi không thể béo? Bởi vì do đại tràng di nhiệt sang vị, gọi là thực dịch. Lại nói khớp bị bại, yếu không sức là do đường kinh lạc của tỳ có bệnh. Tỳ thực thì thân thể đau nặng nề, hư thì các khớp gân giãn. Bị chứng trường tích thì tinh khí bị tiêu mòn, hạ tiêu không có sức gìn giữ, sẽ di nhiệt sang tỳ, khi mà tỳ hư thì không thể chế hỏa được thủy nên sẽ bị bệnh!
LIÊN HỆ GIẤC MƠ VỚI TỲ VỊ
– Tỳ hư thì mơ thất chuyện ăn uống, hoặc việc cho lấy
– Tỳ thực thì mơ thấy xây sửa nhà
Nên nhớ Tỳ có quan hệ cộng sinh với vị (Mạch của vi bắt đầu từ mũi, kèm bên miệng quanh môi, đi xuống giao nhau ở Thừa tương)
Vì vậy mà nếu vị thương tổn thì miệng mắt méo lệch, cuống họng đau tắc, ra mồ hôi, vùng ngực lạnh. Người béo bụng to, phong không tiết được ra ngoài thì hàn ứ trong mà chảy nước mắt. Suyễn bốc lên ( âm khí hàn xông lên) tà khí đọng lại ở tạng phủ, gặp thủy gây suyễn
– – Bụng đầy, trướng tức là do bụng thuộc tỳ liên quan đến vị, nên thần là lo vì nếu có bệnh thì biểu hiện lo âu buồn bực nhiều. Do đó đi nặng và chung tiện ( xì hơi) mới nhẹ người giải quyết được ( ích phần âm khí suy nhược và đẩy dương khí ra)
Nôn mửa là bệnh do dương minh khí nghịch nên gây ra hiện tượng này. Mửa ra nước mùi rất tanh là bệnh có tính hàn, ngọt là phong, chua là thấp. Có thể hiểu dễ hơn ( áp dụng âm dương ngũ hành những bài trước) là khi thức ăn xuống vị nhưng vì có tích sẵn hàn khí thì bốc lên phế. 2 luồng gặp nhau nên thành nôn khan.
– Nếu vị nhiệt thì sẽ sợ hỏa, ghét ồn ào, miệng khát nhưng lại chảy giãi, phát cuồng, muốn hoạt động lên cao. Nếu vị hư thì lại sợ tiếng gỗ, thích tiếng chuông ( mộc khắc thổ, thổ sinh kim). Ọe hay ợ là do dương khí đưa lên vào dương minh vị. Và nên nhớ là vị gắn tâm, nên khi đưa lên vùng tâm mà gây ợ, ợ
– Nếu bụng sôi ( nghe kĩ có tiếng sôi ùng ục liên tục) thì bạn có thể biết ngay là vị khí hàn
– Quan sát nếu ống chân lạnh, khô hay sưng lên thì do vị dương hư, âm khí đưa lên gặp dương gây xung
– Mắt mặt đều phù, lưng đau không vững cũng do vị hư hàn
– Rét run cầm cập là do vị dương hư gặp khí lạnh
Như trên có đề cập, màu của thổ là vàng. Nên các bạn quan sát sắc vàng phần nhiều sẽ do chứng tỳ vị hư với thấp nhiệt!
Học quan sát sắc thái ngũ hành, chẩn đoán qua các triệu chứng của bệnh nhân bạn có thể chẩn bệnh chính xác đến 70%. Đông y còn liên quan quẻ dịch nếu sau này có thời gian mình sẽ làm bài nói rõ hơn về phần này để mọi người theo dõi!
Bài biết chấp bút và tham khảo nên copy hay trích dẫn xin vui lòng ghi nguồn, trân thành cảm ơn!
